zegar słoneczny

miejsce: osada Orle, budynek Stacji Turystycznej „Orle”
dostępność: pieszo, na rowerze, na nartach, na wózku
współrzędne geograficzne: 50°48′53.9″ N, 15°22′59.1″ E
data „uruchomienia”: 9 maja 2009
fundator: Stacja Turystyczna Orle

Zegar słoneczny to jeden z najstarszych przyrządów do pomiaru czasu. Obrót Ziemi wokół własnej osi i jej ruch dookoła Słońca powoduje na ziemskim niebie pozorną wędrówkę Słońca w ciągu doby i roku. To zmieniające się położenie Słońca na niebie jest mechanizmem napędzającym zegar Słoneczny. Cień wskazówki zegara słonecznego zmienia swoje położenie i długość wraz ruchem Słońca. Godzinę odczytujemy dzięki podziałce czasowej umieszczonej na tarczy zegara słonecznego. Odpowiednio skonstruowany zegar słoneczny może pokazywać również datę. Zaletą zegarów słonecznych jest ich prosta, odporna na działanie czasu konstrukcja. Wadą - to, że nie działają ... w pochmurne dni i w nocy.

Istnieje wiele typów zegarów słonecznych: horyzontalne, wertykalne, równikowe, biegunowe, nachylone. Każdy z tych typów może przybrać różnorodne formy. Właściwie jedynym wymaganiem jest to, aby wskazówka zegara była ustawiona równolegle do osi obrotu Ziemi a podziałka czasowa wykonana dokładnie i czytelnie. Reszta zależy od wyobraźni konstruktora-artysty. Dlatego zegary słoneczne pełniły i pełnią rolę nie tylko użytkową (wskazywanie czasu), ale również estetyczną - są ciekawymi elementami ozdobnymi w architekturze.

Zegar słoneczny w Orlu jest zegarem wertykalnym, tzn. jego tarcza jest ustawiona pionowo. Ze względu na ustawienie budynku względem stron świata, potrzebne są właśnie dwa zegary przymocowane do dwóch sąsiednich ścian. Jeden zegar pokazuje czas od wschodu Słońca do wczesnych godzin popołudniowych, drugi od południa do zachodu Słońca. Oprócz godzin, oba zegary pokazują datę, z dokładnością do około tygodnia lub dwóch.

Obserwacja zegara słonecznego jest okazją do poznania kilku ciekawych rzeczy. Możemy dowiedzieć się jak w ciągu doby i roku Słońce wędruje po niebie, albo, że czas odmierzany Słońcem nie płynie jednostajnie tak, jak czas, którym posługujemy się na codzień. O tych ciekawostkach, jak również o tym, jak odczytać datę i godzinę ze wskazań zegara słonecznego w Orlu, dowiesz się z zamieszczonego tu opisu (plik pdf).

początek strony